ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ τῆς 10/16 Σεπτ. 1926
Περὶ καταστατικοῦ χάρτου τοῦ Ἁγίου Ὅρους
Ἄρθρον 1.

Κυροῦται ὁ προσηρτημένος «Καταστατικὸς Χάρτης τοῦ Ἁγίου Ὅρους Ἄθω» ὑπὸ χρονολογίαν 10 Μαΐου 1924, ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Ἐκτάκτου Διπλῆς Συνάξεως τῶν ἀντιπροσώπων τῶν εἴκοσιν Ἱερῶν Μονῶν, καὶ ἐγκριθεὶς ὑπὸ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἐφ᾿ ὅσον δὲν ἀντίκειται πρὸς τὰς ἀκολούθους διατάξεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α´
Πλεονεκτήματα καὶ ἀσυδοσίαι Ἁγίου Ὅρους
Ἄρθρον 2.

Τὸ Ἅγιον Ὅρος κέκτηται πλεονεκτήματα τελωνειακὰ καὶ φορολογικά:

α) Τὰ τελωνειακὰ συνίστανται εἰς τὴν εἰσαγωγὴν εἰς αὐτὸ διὰ τὰς μονὰς καὶ τὰ λοιπὰ ἱδρύματα τοῦ (σκήτας, κελλία κλπ.) οἰωνδήποτε εἰδῶν μέχρι χιλίων μεταλλικῶν δραχμῶν[1] ἀξίας δι᾿ ἕκαστον μοναχόν. Ὁ ἔλεγχος τῆς ἀτελείας ταύτης καθορισθήσεται δι᾿ εἰδικῆς συμφωνίας μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος.[2]

β) Τὰ φορολογικὰ πλεονεκτήματα τοῦ Ἁγίου Ὅρους εἶναι τὰ ἀκόλουθα: 1) Τὰ ἐν Ἄθῳ παραγόμενα προϊόντα ἀπαλλάσσονται παντὸς φόρου ἐγγείου καθαρᾶς προσόδου ἢ ἅλλου ἀμέσου τοιούτου. 2) Ἡ μεταβίβασις καὶ τὰ εἰσοδήματα πάσης περιουσίας, εὑρισκομένης ἐν Ἁγίῳ Ὅρει, ἀπαλλάσσονται παντὸς φόρου. Τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπολαύσουσι καὶ οἱ χειροτέχναι, οὐχὶ δὲ καὶ οἱ ἐπαγγελόμενοι τὴν ἐμπορίαν ἐντὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους. 3) Οἱ ἐν Ἁγίῳ Ὅρει ἐγκαταβιοῦντες μοναχοὶ ἀπαλλάσσονται φόρων καταναλώσεως ἐπὶ τῶν ἐπιτοπίως παραγομένων καὶ καταναλισκομένων προϊόντων των, ἐκτὸς τῶν φόρων καταναλώσεως καπνοῦ, πυρίτιδος καὶ λοιπῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῶν μονοπωλιακῶν εἰδῶν. Ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς ἀτελοῦς καταναλώσεως αὐτῶν καθορισθήσεται δι᾿ εἰδικῆς συμφωνίας μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος. 4) Πᾶσαι αἱ ἐν Ἁγίῳ Ὅρει συμβάσεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν παραχώρησιν δικαιωμάτων ἐπὶ ἀκινήτων, ἐντὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους κειμένων, συντασσόμεναι ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Μοναστηριακῶν Ἀρχῶν ἢ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος ἀπαλλάσσονται τελῶν χαρτοσήμου.[3]
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Β´
Ἡ διοίκησις τοῦ Ἁγίου Ὅρους
Ἄρθρον 3.

Ἐν Ἁγίῳ Ὅρει διορίζεται διὰ Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, Διοικητὴς μὲ βαθμὸν καὶ ἀποδοχὰς Νομάρχου, ἐξ ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ἔχων βαθμὸν τουλάχιστον τὸν τμηματάρχου Α´ τάξεως.

Ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ διορίζη εἰς τὴν θέσιν τοῦ Διοικητοῦ καὶ πρόσωπον μὴ διατελοῦν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν, ἀλλ᾿ ἔχον προϋπηρετήσει εἰς γενικὰς θέσεις αὐτοῦ εὐδοκίμως ἐπὶ μίαν τουλάχιστον δεκαετίαν.

«Ἐπιτρέπεται ἐπίσης ὁ διορισμὸς προσώπου, ἔχοντος προϋπηρετήσει εὐδοκίμως εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν.[4]

Ὁ Διοικητὴς ἐποπτεύει, πλὴν τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν, καὶ τὴν τήρησιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, ἐφελκύων τὴν προσοχὴν τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος ἐπὶ τῶν παραβάσεων οἰαδήποτε Μοναχικῆς ἐν τῷ Ὅρει Ἀρχῆς. Ἐν περιπτώσει δὲ διαφωνίας ὀφείλει ν᾿ ἀποταθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον καὶ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς ὁδηγίας αὐτοῦ[5].»[6]
Ἄρθρον 4.

Ὁ Διοικητὴς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, ἐνασκὼν τὴν ἐπὶ τῆς τηρήσεως τῶν καθεστώτων ἐποπτείαν, ἔρχεται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μετὰ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος καὶ τῶν λοιπῶν Μοναχικῶν Ἀρχῶν, ἀλληλογραφῶν μετ᾿ αὐτῶν. Παρακάθηται δὲ εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Κοινότητος, ὁσάκις κληθῇ ὑπ᾿ αὐτῆς, τῆς προκλήσεως οὔσης ὑποχρεωτικῆς ἐὰν ἡ πρὸς τοῦτο αἴτησις διατυπωθῇ ἐν συνεδριάσει ὑπὸ ὀκτὼ τουλάχιστον ἀντιπροσώπων, ἀλλ᾿ ἔχει συμβουλευτικὴν μόνον ψῆφον.

Τὸν Διοικητὴν ἀπόντα ἢ κωλυόμενον, ἀναπληροῖ ὁ παρ᾿ αὐτῷ γραμματεύς.

Ὁ Διοικητὴς ἐντέλλεται πρὸς τὰ ὑπ᾿ αὐτὸν ὄργανα τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος καὶ τῶν Μοναχικῶν Ἀρχῶν. Ἡ ἐκτέλεσις γίνεται πάντοτε ἐπὶ παρουσία ἑνὸς ἐπιστάτου.

Ἐπὶ δικαστικῶν ἀποφάσεων νομίμως ἐκδιδομένων καὶ κεκηρυγμένων ἐκτελεστῶν ὁ Διοικητὴς δὲν δύναται νὰ ἐπεμβαίνῃ.
Ἄρθρον 5.

«Ὁ Διοικητὴς ἔχει ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς μὲ αὐτοῦ τὴν δύναμιν τῆς χωροφυλακὴς καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς Διοικήσεως, ἀσκεῖ δὲ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους τὴν ἐξουσίαν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ.

Τὸ προσωπικὸν τῆς διοικήσεως ἀποτελεῖται

1. Ἐξ ἑνὸς γραμματέως φέροντος τὸν βαθμὸν γραμματέως α´ τάξεως καὶ προσλαμβανομένου ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

Δύναται ὅμως ὁ Διοικητὴς νὰ διορίσῃ καὶ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως ἀπόφοιτον τοῦ Γυμνασίου ἢ Θεολογικῆς Σχολῆς ἐπὶ μισθῷ καὶ ἀποδοχαῖς γραμματέως α´ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ οὕτω διοριζόμενος γραμματεὺς δὲν ἀπολαύει μονιμότητος.

2. Ἑνὸς κλητῆρος ἐπὶ βαθμῷ καὶ ἀποδοχαῖς κλητῆρος α´ τάξεως.

Τὸ εἰς τὸν Διοικητὴν ἢ τὸν ἀναπληρωτὴν αὐτοῦ χορηγούμενον κατὰ μῆνα συνολικὸν καὶ ἄνευ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ ποσὸν δι᾿ ἔξοδα κινήσεως, γραφικά, ταχυδρομικὰ τέλη, θερμάνσεως, φωτισμοῦ, συνδρομὴν ἐφημεριδῶν ἢ ἄλλων ἐντύπων ὁρίζεται εἰς δραχ. 2.000 μηνιαίως.

Εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναγράφονται ἐτησίως ἀνάλογοι πιστώσεις διὰ μισθοδοσίαν τοῦ Διοικητοῦ τοῦ προσωπικοῦ τῆς διοικήσεως καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ἐν τῷ προηγουμένῳ ἐδαφίῳ δαπάνης. Ὁ ὀργανισμὸς τῆς διοικήσεως κανονισθήσεται διὰ διατάγματος».[7]

(«Δι᾿ ἀποφάσεως τοῦ διοικητοῦ τοῦ Ἁγίου Ὅρους δύναται νὰ διατάσσηται προσωρινὴ μετάθεσις ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακής, ἐντὸς τῆς περιφερείας τῆς Διοικήσεως Ἁγίου Ὅρους διὰ χρόνον καθοριζόμενον ἐν τῇ ἀποφάσει, μὴ ὑπερβαίνοντα δὲ τὸ ἐξάμηνον. Ὠσαύτως δι᾿ ὁμοίας ἀποφάσεως καὶ διὰ χρόνον μὴ ὑπερβαίνοντα τὸ τρίμηνον δύναται ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη νὰ συνίσταται ἐντὸς τῆς περιφερείας τῆς Διοικήσεως τοῦ Ἁγίου Ὅρους μεταβατικὸν ἀπόσπασμα ἐκ καθοριζομένου ἐν τῇ ἀποφάσει ἀριθμοῦ ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακὴς ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἀξιωματικοῦ ἢ ἀνθυπασπιστοὺ τοῦ Σώματος τούτου ἐκ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς οἰκείας Διοικήσεως ὑπηρετούντων. Αἱ ὡς ἄνω ἀποφάσεις κοινοποιοῦνται ταυτοχρόνως πρὸς τὰ Ὑπουργεῖα Δημοσίας Ἀσφαλείας, Ἐθνικῆς Ἀμύνῃς, τὸ Ἀρχηγεῖον Χωροφυλακῆς, τὴν Ἀνωτέραν Διοίκησιν Χωροφυλακῆς Μακεδονίας καὶ τὰς λοιπὰς οἰκείας ἀρχάς»).[8]
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ´
Δικαιώματα Διπλῆς δισενιαυσίας Συνάξεως.
Ἄρθρον 6.

Ἡ ἔκτακτος 20μελὴς Σύναξις ἡ κατὰ τὸ ἄρθρ. 43 τοῦ κυρουμένου Καταστατικοῦῦ Χάρτου συνερχομένη αὐτοδικαίως δὶς τοῦ ἔτους ἐν Καρυαῖς μετὰ τὴν τυπικὴν πρόσκλησιν τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος, ἀποτελουμένη δὲ ἐκ προϊσταμένων καὶ καθηγουμένων τῶν εἴκοσιν Ἱερῶν Μονῶν, πλὴν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τῆς, ἀσκουμένης ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρ. 7 παρ. 3 τοῦ παρόντος, δικαιοῦται νὰ ψηφίσῃ κανονιστικὰς διατάξεις μὴ ἀντικειμένας πρὸς τὸν Καταστατικὸν Χάρτην. Αἱ διατάξεις αὗται κοινοποιούμεναι τῷ Διοικητῇ ἐπικυροῦνται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, πλὴν τῶν καθαρῶς πνευματικῆς φύσεως, αἵτινες ἀνακοινοῦνται πρὸς ἔγκρισιν τῷ Οἰκουμενικῷ Πατριαρχείῳ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δ´
Ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης ἐν Ἁγίῳ Ὅρει
Ἄρθρον 7.

Ἡ δικαιοσύνη ἐν Ἁγίῳ Ὅρει ἀπονέμεται ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκκλησιαστικὰς παραβάσεις καὶ τὰς ὁριακὰς ἢ ἐκ τῶν ὁμολόγων οἰασδήποτε διαφορὰς ὑπὸ τῶν Μοναστηριακῶν Συνάξεων καὶ γεροντιῶν, τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος καὶ Ἐξαρχίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου μετὰ δισενιαυσίας συνάξεως.

Ἐπὶ ἀδικημάτων τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου, πλὴν τῶν πταισμάτων, ἁρμόδια εἶναι τὰ ἐν Θεσσαλονίκῃ ποινικὰ δικαστήρια.

Οὐδεὶς δικάζεται ἀνήκουστος, οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου ἢ ἱεροῦ κανόνας θεμελιοῦντος αὐτήν, καὶ οὐδεὶς στερεῖται ἄκων τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ.
Ἄρθρον 8.

Αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις αἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐκδιδόμεναι ἐκτελοῦνται διὰ διαταγῆς τοῦ ἐν Ἁγίῳ Ὅρει Διοικητοῦ καὶ διὰ τῶν ὑπ᾿ αὐτὸν ὀργάνων, συμπράττοντος ἑνὸς τῶν ἐπιστατῶν. Ὁ πρωτεπιστάτης ἀπαλλάσσεται τῆς τοιαύτης συμπράξεως.

Αἱ ἐκκλησιαστικοῦ περιεχομένου ποιναὶ ἐκτελοῦνται ἄνευ παρεμβάσεως τῆς κοσμικῆς ἀρχῆς, κοινοποιοῦνται ὅμως πάντοτε εἰς αὐτήν.
Ἄρθρον 9.

Ἡ ἁγιορειτίκη δικαστικὴ ἀρμοδιότης κανονίζεται ὡς ἀκολούθως:

1. Αἱ μοναστηριακαὶ συνάξεις καὶ γεροντίαι κανονικῶς συγκεκροτημέναι καὶ προεδρευόμεναι δικάζουσι πρωτοδίκως:

α) Πάντα τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ πειθαρχικὰ παραπτώματα τῶν τε ἀδελφῶν τῆς μονῆς καὶ τῶν ἐξαρτωμέτων αὐτῆς.

β) Τὰς ἀστυνομικὰς καὶ ἀγορανομικὰς παραβάσεις καὶ τὰ πταίσματα τὰ ἐν περιφερείᾳ τῆς μονῆς διαπρατόμενα.

γ) Τὰς μεταξὺ δύο ἐξαρτημάτων τῆς οἰκείας μονῆς ὁριακὰς ἢ ἄλλας διαφοράς.

2. Ἡ ἱερὰ κοινότης δικάζει: Πρωτοδίκως: Πάσας τὰς ὁριακὰς μεταξὺ τῶν ἱερῶν μονῶν διαφοράς, ὡς καὶ τὰς μεταξὺ μονῆς τινος καὶ ἐξαρτήματος αὐτῆς οἰασδήποτε ἐκ τῶν ὁμολόγων τοιαύτης, ὡς ἐπίσης καὶ τὰς μεταξὺ ἐξαρτημάτων δύο ἡ πλειόνων μονῶν διαφοράς. Κατ᾿ ἔφεσιν: Τὰς ἐφέσεις κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν μοναστηριακῶν γεροντιῶν καὶ συντάξεων.

Τὰ ἐν Καρυαῖς διαπραττόμενα πταίσματα δικάζονται ὑπὸ τῆς ἱερᾶς ἐπιστασίας.

3. Αἱ ἐφέσεις κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος δικάζονται ὑπὸ τῆς Α.Θ.Π τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου μετὰ τῆς περὶ αὐτὸν Ἁγίας καὶ Ἱερᾶς Συνόδου. Δύναται διὰ κανονικῆς συνοδικῆς ἀποφάσεως τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον νὰ ἀναθέση ἐπ᾿ ἀόριστον καὶ μέχρις ἀντιθέτου συνοδικὴς ἀποφάσεως τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐφέσεων τούτων εἰς δικαστήριον, ὅπερ ἀπαρτίζει ἐξαρχία ἐκ τριῶν Μητροπολιτῶν τοῦ κλίματος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, εἰδικῶς πρὸς τοῦτο ἐντεταλμένων ὑπ᾿ αὐτοῦ, καὶ ἡ κατὰ τὸ ἄρθρ. 43 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου ἔκτακτος δισενιαυσία εἰκοσαμελὴς Σύναξις, ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῶν καθηγουμένων καὶ προϊσταμένων τῶν 20 ἱερῶν μονῶν τοῦ Ἁγίου Ὅρους. Τῆς ἐκτάκτου συνάξεως ἀποκλεόνται οἱ τακτικοὶ παρὰ τῇ Ἱερᾷ Κοινότητι ἀντιπρόσωποι, οἱ ἀποτελέσαντες μέλη τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν κρινομένων ὑποθέσεων, ἀναπληρούμενοι ὑπὸ ἄλλων ἀντιπροσώπων ὁριζομένων ὑπὸ τῶν οἰκείων μονῶν.

Ἡ ἐξαρχία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου προκαθῆται τοῦ οὐτωσὶ συγκεκροτημένου δικαστηρίου, οὗτινος προεδρεύει ὁ πρῶτος μεταξὺ τῶν ἐξάρχων Μητροπολιτῶν κατὰ τὰ κρατοῦντα ἐν τῷ Οἰκουμενικῷ Πατριαρχείῳ.

Ὁ Διοικητὴς παρακάθηται ἀπαραιτήτως κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου, ἐκτελῶν χρέη ἐπιτρόπου τοῦ νόμου.

Ἐν περιπτώσει Συνοδικῆς ἀποφάσεως ἀναθετούσης τὴν ἐκδίκασιν ἐφέσεων εἰς τὸ κατὰ τὸν ἀριθ. 3 τοῦ παρόντος δικαστήριον, ἡ ὡς ἄνω ἐξαρχία καλεῖται ὑποχρεωτικῶς ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος ὁσάκις ὑπάρχουσιν ὑποθέσεις πρὸς συζήτησιν, ἐγκαίρως δὲ ὥστε νὰ παρευρίσκεται εἰς Ἅγιον Ὅρος κατὰ τὰς κατὰ τὸ ἄρθρ. 43 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου ἡμέρας τῆς αὐτοδικαίως συνερχομένης ἐκτάκτου συνάξεως. Τὰ ἔξοδα τῆς ἐξαρχίας βαρύνουσι τὸ κοινὸν ταμεῖον τῶν εἴκοσι ἱερῶν μονῶν, οὐδέποτε δὲ δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς ἕκαστον ἡττώμενον διάδικον ἐν ἀναλογίᾳ μείζονι τοῦ ἑνὸς δεκάτου.
Ἄρθρον 10.

Ἐνώπιον τοῦ κατὰ τὴν παρ. 3 τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἀνωτάτου δικαστηρίου δύναται νὰ ζητηθῇ ἀναθεώρησις καὶ τῶν κατ᾿ ἔφεσιν ἐκδεδομένων ἀποφάσεων τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος, διὰ ψευδῆ ἑρμηνείαν ἢ κακὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τοῦ Ἁγίου Ὅρους, τῶν καθεστώτων αὐτοῦ, τῶν ἱερῶν κανόνων, τῶν νόμων, ὡς καὶ διὰ παράβλεψιν οὐσιώδων στοιχείων κατὰ τοὺς δύο κατωτέρους βαθμούς.

Ἄρθρον 11.

Οὐδεὶς μοναχὸς δύναται νὰ μετάσχῃ ὡς μέλος τοῦ εἰς δικαστήριον συγκροτουμένου σώματος (συνάξεως, γεροντίας, ἱερᾶς κοινότητος ἢ ἐκτάκτου συνάξεως κλπ

Οἱ λόγοι οὗτοι τῆς ἐξαιρέσεως προβάλλονται εἰς πᾶν στάδιον τῆς διαδικασίας ὑπὸ τῶν διαδίκων, ἐξεταζομένοι δὲ καὶ αὐτεπαγγέλτως ὑπὸ τοῦ δικάζοντος σώματος, ἀφορῶσιν ἀδιακρίτως τούς τε ἀδελφοὺς τῶν μονῶν καὶ τῶν ἐξαρτημάτων αὐτῶν καὶ ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ παντὸς προσώπου, εἰς ὃ ἀνατίθεται οἰαδήποτε ἀνάκρισις, εἰσήγησις ἢ ἅλλῃ προδικαστικὴ πρᾶξις.
Ἄρθρον 12.

Ἀποφάσεις ὑπὸ τῶν μοναστηριακῶν συνάξεων ἐκδιδόμεναι καὶ ἐπιβάλλουσαι περιορισμὸν ἐν τῇ μονῇ ἢ ἐξαρτήματι αὐτῆς ἢ ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τῶν συνεδριῶν τῆς οἰκείας συνάξεως οὐχὶ μείζονα τοῦ τριμήνου ἐν ἑκάστῃ περιπτώσει εἶναι ἀνέκκλητοι.
Ἄρθρον 13.

Ἐὰν μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως ἐπὶ ἐκκλησιαστικῶν ἢ πειθαρχικῶν παραβάσεων αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ παραμελήσουν τὴν τήρησιν τῶν προθεσμιῶν τῶν ἄρθρ. 73-74 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐφεσιβλήτου ἀποφάσεως ἀναστέλλεται μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῶν ὡς ἄνω προθεσμιῶν.
Ἄρθρον 14.

Ἐν τῇ διαδικασίᾳ ἐπὶ ὁριακῶν ἢ ἐκ τῶν ὁμολόγων διαφορῶν τοῦ ἄρθρ. 9 παρ. 2 τοῦ παρόντος ἰσχύουσι τὰ ἑξῆς:
Ἄρθρον 15.

Ἡ δίκη εἰσάγεται πάντοτε δι᾿ ἐγγράφου αἰτήσεως ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου. Τοῦτο ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς αἰτήσεως ὁρίζει τὴν δικάσιμον διὰ πράξεως, καθ᾿ ἣν οἱ διάδικοι καλοῦνται ὑπὸ τῆς ἱερᾶς ἐπιστασίας.
Ἄρθρον 16.

Ἡ ὁρίζουσα τὴν δικάσιμον πρᾶξις δέον νὰ ἐπιδοθῇ ὀκτὼ τουλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς δικασίμους παρέκτασις τῆς προθεσμίας ταύτης δύναται νὰ δοθῇ ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου κατ᾿ οἰκείαν κρίσιν, λαμβανομένων ὑπ᾿ ὄψει τῶν ἀποστάσεων καὶ τῆς δυσχερείας τῶν συγκοινωνιῶν.
Ἄρθρον 17.

Ὁ νομίμως κληθεὶς διάδικος, μὴ ἐμφανιζόμενος κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν δικάσιμον δικάζεται ἐρήμην, ἐπὶ προσαγωγῇ τοῦ οἰκείου ἀποδεικτικοῦ ἐπιδόσεως.
Ἄρθρον 18.

Τὸ δικαστήριον, ἀκοῦσαν τῶν διαδίκων, ὁρίζει εἰσηγητήν, ὅστις συλλέγει πάντα τὰ στοιχεῖα καὶ ἔγγραφα, καταρτίζει καὶ μελετᾷ τὴν σχετικὴν δικογραφίαν, συντάσσων τὴν περὶ αὐτῆς ἔκθεσίν του.
Ἄρθρον 19.

Διὰ τὸν εἰσηγητὴν ἰσχύουσιν αἱ ἐξαιρέσεις τοῦ ἄρθρ. 48 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου καὶ τοῦ ἄρθρ. 11 τοῦ παρόντος νόμου. Εἰδικῶς ἐπὶ διαφορῶν μεταξὺ μονῆς καὶ ἐξαρτήματος αὐτῆς, εἰσηγητὴς δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ ἀντιπρόσωπος ἢ μοναχὸς τῆς ἐνδιαφερομένης μονῆς.
Ἄρθρον 20.

Τὴν ἐνώπιον τοῦ εἰσηγητοῦ διεξαγομένην ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν δικαιοῦνται νὰ παρακολουθῶσι πάντες οἱ διάδικοι προσάγοντες στοιχεῖα καὶ ἔγγραφα καὶ ὑποβάλλοντες αἰτήσεις πρὸς ἐξέτασιν μαρτύρων οὓς πάντως ὑποχρεοῦται νὰ ἐξετάσῃ ὁ εἰσηγητής. Διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν μαρτύρων ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρῳ. 63-66 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου.
Ἄρθρον 21.

Αἰτουμένου διαδίκου τινος αὐτοψίαν ἢ πραγματογνωμοσύνην, ὁ εἰσηγητὴς ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν μεθ᾿ ὁλοκλήρου τῆς δικογραφίας εἰς τὸ δικαστήριον, ὅπως τοῦτο διατάξῃ τὴν αὐτοψίαν ἢ ὁρίσῃ τοὺς πραγματογνώμονας.

Περὶ τῆς αὐτοψίας συντάσσεται ἔκθεσις ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ ἐπὶ παρουσίᾳ δύο μαρτύρων καὶ ὑπογράφεται ὑπὸ πάντων. Ἐπίσης οἱ πραγματογνώμονες ὑποβάλλουσιν ἔγγραφον ἔκθεσιν, ἣν ὑπογράφοντες ἐγχειρίζουσιν εἰς τὸν εἰσηγητήν, γινομένης παρὰ πόδας πράξεως ἐγχειρίσεως.
Ἄρθρον 22.

Περαιωθείσης τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας ὁ εἰσηγητὴς ὑποβάλλει ὁλόκληρον τὸν καταρτισθέντα φάκελλον μετ᾿ ἐγγράφου πορίσματος τοῦ εἰς τὸ δικαστήριον ἐντὸς τῆς ταχθείσης κατὰ τὴν ὀνομασίαν αὐτοῦ προθεσμίας. Ἐὰν διαρκούσης τῆς προθεσμίας ταύτης δὲν ἐγένετο δυνατὴ ἡ περαίωσις τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, ὁ εἰσηγητὴς ἢ οἱ διάδικοι δύνανται νὰ ζητήσωσι παράτασιν αὐτῆς παρὰ τοῦ δικαστηρίου.
Ἄρθρον 23.

Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τοῦ εἰσηγητοῦ ὁρίζεται, ἐπιμελείᾳ τῶν ἐπισπευδόντων διαδίκων, ἡ μετ᾿ ἀπόδειξιν δικάσιμος, καθ᾿ ἣν καλοῦνται διὰ τῆς ἱερᾶς ἐπιστασίας οἱ λοιποὶ διάδικοι. Πάντες οἱ διάδικοι δύνανται νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν τῆς τε δικογραφίας καὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ εἰσηγητοῦ.
Ἄρθρον 24.

Ἡ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, τηρουμένη πάντοτε τῆς μοναχικῆς εὐπρεπείας καὶ κοσμιότητος, διεξάγεται ἐν ἀπολύτῳ ἰσότητι τῶν διαδίκων, δικαιουμένῳ νὰ ὑποστηρίξωσι καὶ κατὰ τὴν τελικὴν συζήτησιν ἐγγράφως τὰς ἀπόψεις των.
Ἄρθρον 25.

Μετὰ τὴν συζήτησιν, ἀποσυρομένων τῶν διαδίκων, τὸ δικαστήριον διασκέπτεται μυστικῶς, ἀναγινωσκομένων εἰς ἐπήκοον πάντων τῶν ἐγγράφων τῆς δικογραφίας καὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ εἰσηγητοῦ. Ἡ συζήτησις διευθύνεται ὑπὸ τοῦ ἐκτελοῦντος χρέη προέδρου, τηρουμένων τῶν ἄρθρ. 23 καὶ 24 τοῦ Καταστατικοῦ χάρτου.
Ἄρθρον 26.

Αἱ ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν ὁριακῶν ἢ ἐπὶ τῶν ὁμολόγων διαφορῶν εἶναι πάντοτε ἔγγραφοι καὶ λεπτομερῶς ἠτιολογημέναι. Αἱ γνῶμαι τῶν μειοψηφούντων μελῶν τοῦ δικαστηρίου δύνανται νὰ καταχωρισθῶσι τῇ αἰτήσει αὐτῶν.
Ἄρθρον 27.

Αἱ ὁριστικαὶ ἀποφάσεις κοινοποιοῦνται ἐπιμελείᾳ τῶν διαδίκων ἐν πλήρει ἀντιγράφῳ διὰ τῆς ἱερᾶς ἐπιστασίας.
Ἄρθρον 28.

Ἡ προθεσμία ἐφέσεως κατ᾿ ἀποφάσεων ἐπὶ ὁριακῶν καὶ τῶν ἐκ τῶν ὁμολόγων δικῶν εἶναι ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως αὐτῶν. Ἡ ἔφεσις ἀσκεῖται δι᾿ ἠτιολογημένου ἐγγράφου ἐνώπιον τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου δικαστηρίου ἀπευθυνομένου καὶ κατατιθεμένου εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος. Τὸ γραφεῖον τοῦτο κοινοποιεῖ ἀντίγραφον τῆς ἐφέσεως εἰς τὸν ἐφεσίβλητον.
Ἄρθρον 29.

Αἱ ἐφέσεις ἐνώπιον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου διαβιβάζονται εἰς αὐτὸ ὑπὸ τοῦ γραφείου τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος. Ἐὰν δὲ συνοδικῇ ἀποφάσει ἐπιλαμβάνηται αὐτῶν τὸ κατὰ τὸν ἀριθ. 3 τοῦ ἄρθρ. 9 δικαστήριον, διαβιβάζονται εἰς αὐτὸ εὐθὺς ὡς τοῦτο συγκροτηθῇ, ἐκδικάζονται δὲ κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἄρθρ. 24-27. Οἱ διάδικοι καλοῦνται ἐνώπιον τοῦ κατ᾿ ἔφεσιν δικάζοντος δικαστηρίου καὶ ἔχουσι δικαίωμα ν᾿ ἀναπτύξωσι διὰ προσθέτων ὑπομνημάτων τοὺς λόγους τῆς ἐφέσεώς των.
Ἄρθρον 30.

Τὸ κατ᾿ ἔφεσιν δικαστήριον ἐπικυροῖ ἢ ἀκυροῖ τὴν ἔκκλητον ἀπόφασιν ἢ μεταρυθμίζει αὐτήν, δικαιούμενον νὰ διατάξῃ καὶ νέας ἀποδείξεις, ὅτε ἐφαρμόζονται τὰ ἄρθρ. 19 καὶ ἑπόμενα.
Ἄρθρον 31.

Αἱ ἀποφάσεις ἐκδίδονται κατ᾿ ἀπόλυτον τῶν παρόντων πλειονοψηφίαν παντὶ δικαστηρίῳ.
Ἄρθρον 32.

Αἱ ἐπὶ ὁριακῶν καὶ λοιπῶν περιπτώσεων τοῦ ἄρθρ. 9 παρ. 1 ἐδάφ. γ´, 2 καὶ 3 ἀποφάσεις εἶναι ἐκτελεσταὶ μόνον ἅμα τῇ τελεσιδικία. Τελεσίδικοι δὲ εἶναι αἱ κατὰ τελευταῖον βαθμὸν κριθεῖσαι καὶ μὴ ἐμπροθέσμως ἐφεσιβληθεῖσαι πρωτόδικοι ἀποφάσεις. τὴν προσωρινὴν ἐκτέλεσιν μὴ τελεσιδίκου ἀποφάσεως δύναται νὰ διατάξῃ τὸ δικάσαν δικαστήριον δι᾿ ἀποφάσεως ἐκδιδομένης τῇ αἰτήσει ἑνὸς τῶν διαδίκων, ἅμα ἀκουσθῇ ὁ καθ᾿ οὗ ἡ αἴτησις. Ἡ περὶ προσωρινῆς ἐκτλέσεως ῥήτρα δύναται νὰ περιληφθῇ ἐν τῇ κυρίᾳ ἀποφάσει.
Ἄρθρον 33.

Τὰ δικαστικὰ ἔξοδα καὶ τέλη, ὧν ἡ διατίμησις ὁρισθήσεται διὰ κανονικῆς διατάξεως τῆς ἐκτάκτου δισενιαυσίας συνάξεως, βαρύνουσι τὸν ἡττώμενον διάδικον καὶ εἰσπράττονται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως.
Ἄρθρον 34.

Αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις διαβιβάζονται πρὸς ἐκτέλεσιν δι᾿ ἐγγράφου των Διοικητῇ, ὅστις διὰ πράξεως αὐτοῦ παρὰ πόδας ἐντέλλεται εἰς τὰ ὑπ᾿ αὐτὸν ὄργανα τὴν ἐκτέλεσιν.
Ἄρθρον 35.

Αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους, ἐπιλαμβανόμεναι τῆς διώξεως πλημμελημάτων ἢ κακουργημάτων ἐντὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, ἀποστέλλουσιν ἐκεῖ ἀνακριτικὸν ὑπάλληλον, ὅστις ὑποχρεοῦται νὰ καλέσῃ παραχρῆμα τὴν ἱερὰν ἐπιστασίαν ὅπως ἀποστείλῃ κατὰ τὰ εἰωθότα ἕνα τῶν ἐπιστατῶν, παριστάμενον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀνακριτικῶν πράξεων καὶ παρέχοντα τὴν συνδρομήν του εἰς τὴν ταχεῖαν διεξαγωγὴν τῶν ἀνακριτικῶν ἔργων.
Ἄρθρον 36.

Πᾶσα παῦσις, παραίτησις ἢ ἔκπτωσις ἡγουμένου, ἐπιτρόπου καὶ μελῶν τῶν ἱερῶν μοναστηριακῶν συνάξεων, ἢ πᾶσα ἐκλογὴ νέων τοιούτων, ἀγγέλλεται ὑπὸ τῆς οἰκείας μονῆς καὶ διὰ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ε´
Γενικαὶ διατάξεις
Ἄρθρον 37.

Τὰ ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος ἢ τῶν Μοναστηριακῶν Ἀρχῶν συντασσόμενα ἔγγραφα καὶ ἰδίᾳ τὰ πληρεξούσια γράμματα ἐπικυρούμενα ὑπὸ τῆς ἱερᾶς ἐπιστασίας, ἔχουσι πλήρη ἰσχὺν δημοσίων ἐγγράφων ἐνώπιον πασῶν τῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους.
Ἄρθρον 38.

Οἱ μοναχοὶ τοῦ Ἁγίου Ὅρους ἀπαλλάσσονται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.
Ἄρθρον 39.

Αἱ περὶ κελλίων διατάξεις τοῦ Καταστατικοῦ χάρτου τοῦ Ἁγίου Ὅρους κυροῦνται καθ᾿ ὅσον δὲν ἀντίκεινται πρὸς τὸ Πατριαρχικὸν Συνοδικὸν Σιγίλλιον τῆς 7 Ἰουν. 1909, ὅπερ ἐν περιπτώσει ἀντιθέσεως πρὸς τὰς εἰρημένας διατάξεις κατισχύει αὐτῶν. Ἐξαίρεσιν ἀποτελοῦσιν αἱ διατάξεις αἱ ἐν τέλει τοῦ κεφαλίου Β´ περὶ διαιτησίας καὶ τοῦ κεφαλαίου Γ´ τοῦ ῥηθέντος σιγιλλίου περὶ ἐπανορθώσεως καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν παλαιῶν ὁρίων, μὴ κυρούμεναι ὑπὸ τοῦ παρόντος μηδὲ τιθέμεναι ἐν ἐφαρμογῇ.
Ἄρθρον 40.

Ἡ δισενιαυσία ἔκτακτος Σύναξις ὑποχρεοῦται μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος Ν. Δ/τος νὰ προβῇ εἰς ψήφισιν κανονιστικῶν διατάξεων καθιερουσῶν πλῆρες σύστημα ἐπιστημονικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἐξασφαλίσεως τῶν ἐντὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους δασῶν καὶ ὀργάνωσιν ἰδίας δασικὴς ὑπηρεσίας.
Ἄρθρον 41.

Ἡ ὀργάνωσις καὶ ἡ πραγματικὴ λειτουργία τῆς τε Ἀθωνιαδος Σχολῆς ὡς Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας καὶ ἄλλων τοιούτων, ἀποσκοπουσῶν εἰς τὴν συστηματικὴν μελέτην καὶ ἀνάπτυξιν τῶν ἐν Ἁγίῳ Ὅρει ἀσκουμένων τεχνῶν (ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς, ἁγιογραφίας, ξυλογραφίας κλπ.).
Ἄρθρον 42.

Ἡ μέριμνα τῆς τακτοποιήσεως καὶ συντηρήσεως τῶν βιβλιοθηκῶν, χειρογράφων, κειμηλίων, ἀρχαίων εἰκόνων, ἀμφίων καὶ τῶν τοιούτων ἀνήκουσα εἰς τὰς οἰκείας μονὰς τελεῖ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος καὶ τῆς δισενιαυσίας Συνάξεως, ὀφειλούσης νὰ ἐκδίδη κανονιστικὰς περὶ αὐτῶν διατάξεις.
Ἄρθρον 43.

Πᾶσαι αἱ διατάξεις, πειθαρχικαὶ ἢ ἄλλαι οἱ σχέσιν ἔχουσαι μὲ τὴν μέχρι τοῦδε ἐκκρεμῆ κατάστασιν τοῦ Ἁγίου Ὅρους καὶ τὴν ἐντεῦθεν πηγάζουσαν ἀντίθεσιν μεταξὺ τῶν διαφόρων τάξεων τῶν μοναχῶν καταργοῦνται.
«Ἄρθρον 43β.

Ἡ παράβασις τοῦ ἄρθρ. 186 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου ἐπισύρει τὴν ποινὴν φυλακίσεως δύο μηνῶν μέχρις ἑνὸς ἔτους, μὴ ἐξαγοραζομένης».[9]
Ἄρθρον 44.

Ὁμοῦ μετὰ τοῦ παρόντος Ν.Δ/τος δημοσιεύεται καὶ ὁ ὑπ᾿ αὐτοῦ κυρούμενος καταστατικὸς χάρτης τοῦ Ἁγίου Ὅρους ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ὡς νόμος τοῦ Κράτους.

Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος Ν.Δ/τος ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ἰσχῦος τοῦ δημοσιευθησομένου Συντάγματος.